Metaller – 4

Metal üretimi temelde üçe ayrılabilir;

  • Sıvı (Liquid)
  • Plastik
  • Katı (Solid state)

İsimlerinden de anlaşılacağı gibi farklı ısı dereceleri ve fiziksel hallerde gerçekleştirilir bu işlemler. Katı şekillendirmede malzemeye ek bir ısı uygulanmaz, plastik şekillendirmede malzeme erime noktasına kadar ısıtılır, sıvı şekillendirmede ise erime noktasının üzerinde ısıtılır. Plastik ve katı şekillendirme pek çok metale uygulanabilir. Döküm süreci sıvı şekillendirme içerisinde yer almaktadır ve genellikle çelik kalıplar kullanılır. Bu yüzde dökümü yapılan metalin erime noktasının çeliğin aşağısında olması gerekir.

metal döküm

Görsel 2: Metalin Döküm Süreci

Çeliğin dökümü ise seramik kalıplarda gerçekleştirilir. Çeliğin döküm yöntemine hassas döküm (investment casting) süreci örnek olarak verilebilir.

hassas döküm

Görsel 3: Hassas Döküm Yöntemi (Investment Casting)

Bazı metaller reaktiftir yani kimyasal tepkimeye girmeye açıktırlar. Bazı durumlarda patlayıcı özellik gösterebilirler. Örneğin, titanyumun erimiş hali oksijen ile reaktiftir. Bu yüzden sıvı haldeki şekillendirme işlemleri, vakumlu veya etkisiz ortamlarda gerçekleştirilmelidir, bu yüzden üretimi pahalıdır.

Öncelikli olarak metal malzemelerle; folyo, levha, şerit, tüp, köşebent veya diğer haddeden çekilmiş (extruded) profiller üretilebilir. Renklendirilmiş, oluklu, dokuma, delikli, kabartmalı ve tekstüre edilmiş gibi daha ileri işlem görmüş olabilirler.

Metal Profiller

Görsel 4: Metal Profiller

Birçok metal hem döküm hem de dövme için uygundur. Dövme metaller çubuklar arasında şekillendirilir ve silindirden geçerler.

Döküm ürünler gelişigüzel tanecikli yapıdadırlar, dövülmüş ve haddelenmiş metaller ise doğrusal tanecik hizalamasına sahiptirler. Hizalanma; stres ve yorgunluğa (fatigue) karşı üstün dirence sahiptir. İnşaat sektöründe ve üst düzey performans isteyen uygulamalarda metaller, genellikle plastize haldeyken dövülerek veya haddelenerek şekillendirilirler.

dövme tanecik yapısı

Görsel 5: Metal tanecik yapısı, üretim yöntemleri ilişkisi

Tanecikli yapı ısı uygulayarak (sıcak işleme) daha da geliştirilebilir. Bu süreç kontrollü ısıtma ve soğutmadır. Soğuma oranı, tanecik yapısını etkilemekte ve daha sert/kırılgan veya sünek/sert üretilmektedir.

 

Görseller:

  1. http://lonetreegraphics.com/wp-content/uploads/2015/09/Liquid-Metal.jpg
  2. (a) http://arhiva.dalje.com/slike/slike_3/r1/g2011/m01/ox281256443033025355.jpg // (b) http://stuffo.hswstatic.com/fwthinking/wp-content/uploads/sites/19/2013/10/metal-600×350.jpg
  3. http://www.cevikmetal.com/images/uretim_hassas_big.png
  4. http://www.rockfordmetals.org/mlb-content/uploads/Rockford-Metals.png
  5. http://www.wonkeedonkeetools.co.uk/media/wysiwyg/04SSS-Socket-Sets-Ben/04SSS09/04S_SS-9-15.jpg
Paylaşmak iyidir...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn